Lịch sử phát triển

Lịch sử hình thành và phát triển của TRIẾT: Tạp chí Triết học và Tư tưởng

TRIẾT: Tạp chí Triết học và Tư tưởng được thành lập vào mùa Hè năm 1996 bởi một nhóm học giả Việt Nam hoạt động trong các lĩnh vực triết học, tôn giáo học và nhân văn tại Hoa Kỳ cùng nhiều quốc gia khác. Sự ra đời của tạp chí xuất phát từ nhu cầu xây dựng một diễn đàn học thuật độc lập, nơi các nhà nghiên cứu Việt Nam có thể trao đổi, đối thoại và phát triển các nghiên cứu về triết học, tư tưởng, tôn giáo và văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa tri thức.

Những người khởi xướng tạp chí gồm các học giả có uy tín như GS Nguyễn Hữu Liêm, GS Như Hạnh Nguyễn Tự Cường, GS Phan Công Chánh, GS Nguyễn Vĩnh Để và GS Nguyễn Văn Trung. Ngay từ những số đầu tiên, TRIẾT đã hướng tới mục tiêu kết nối cộng đồng học giả Việt Nam trong và ngoài nước, đồng thời giới thiệu các thành tựu nghiên cứu triết học và tư tưởng Việt Nam đến với môi trường học thuật quốc tế.

Sau một thời gian hoạt động, đến năm 2020, trước những thay đổi của môi trường xuất bản học thuật và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, tạp chí quyết định tục bản dưới hình thức trực tuyến. Việc chuyển đổi này đánh dấu một giai đoạn phát triển mới, giúp mở rộng khả năng tiếp cận độc giả và tăng cường kết nối giữa các học giả trên phạm vi toàn cầu. Trong giai đoạn tái khởi động, nhóm chủ trương tiếp tục bao gồm các giáo sư Nguyễn Hữu Liêm, Nguyễn Tự Cường, Phan Công Chánh, Nguyễn Vĩnh Để và Nguyễn Văn Trung. Công tác kỹ thuật được đảm nhiệm bởi TS Nguyễn Lê Tiến, trong khi GS Trần Văn Đoàn tham gia với vai trò cố vấn học thuật.

Từ số 5 (tháng 7 năm 2021), cơ cấu điều hành của tạp chí được kiện toàn với GS Nguyễn Hữu Liêm giữ chức Tổng Biên tập, GS Như Hạnh Nguyễn Tự Cường đảm nhiệm vai trò Cố vấn học thuật, TS Dương Ngọc Dũng là Chủ bút và TS Nguyễn Lê Tiến phụ trách kỹ thuật xuất bản. Đây là giai đoạn tạp chí từng bước xây dựng lại mạng lưới cộng tác viên, nâng cao chất lượng học thuật và mở rộng phạm vi ảnh hưởng trong cộng đồng nghiên cứu triết học Việt Nam.

Một dấu mốc quan trọng khác diễn ra vào cuối năm 2023 khi TRIẾT thiết lập quan hệ hợp tác với Trung tâm Việt Nam học thuộc Đại học Quốc lập Thành Công (National Cheng Kung University – Đài Loan) và Khoa Triết học, Đại học Quốc gia Hà Nội. Những kết nối học thuật này được thúc đẩy đáng kể nhờ sự hỗ trợ và giới thiệu của GS Trần Văn Đoàn. Từ năm 2023, Đại học Quốc lập Thành Công thông qua Trung tâm Việt Nam học, chính thức đảm nhiệm vai trò đơn vị chủ nhiệm xuất bản (Publisher) của tạp chí.

Từ số 11 (tháng 3 năm 2024), TRIẾT bước sang một giai đoạn phát triển mang tính thể chế hóa và quốc tế hóa rõ nét hơn. GS Tưởng Vi Văn, Giám đốc Trung tâm Việt Nam học của Đại học Quốc lập Thành Công, tham gia vào cơ cấu lãnh đạo xuất bản. GS Nguyễn Hữu Liêm tiếp tục giữ chức Tổng Biên tập. Ban Trị sự được mở rộng với GS Nguyễn Quang Hưng giữ vai trò Phó Tổng Biên tập Thường trực, cùng các thành viên TS Trần Thúy Ngọc, TS Đặng Hữu Toàn, PGS Wang Shang-wen, nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thịnh (từ năm 2025) và nghiên cứu sinh Nguyễn Anh Chung (từ năm 2025). TS Nguyễn Lê Tiến tiếp tục phụ trách kỹ thuật xuất bản, trong khi GS Trần Văn Đoàn giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Cố vấn.

Hiện nay, TRIẾT được xuất bản trực tuyến định kỳ ba số mỗi năm, với GS Nguyễn Quang Hưng đảm nhiệm vai trò Phó Tổng Biên tập điều hành (Executive Editor). Trải qua gần ba thập niên phát triển, từ một sáng kiến học thuật của cộng đồng trí thức Việt Nam hải ngoại, TRIẾT đã trở thành một diễn đàn nghiên cứu triết học và tư tưởng có tính liên kết quốc tế, quy tụ các học giả Việt Nam và quốc tế cùng tham gia đối thoại về những vấn đề triết học, văn hóa, tôn giáo và tư tưởng đương đại. Sự phát triển của tạp chí phản ánh nỗ lực bền bỉ trong việc xây dựng một không gian học thuật xuyên biên giới, góp phần thúc đẩy nghiên cứu triết học Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.